| Substancje przeciwbólowe i
przeciwzapalne stosowane w medycynie dawnej i współczesnej |
| Henryk St.
Różański |
| Pochodne
kwasu antranilowego |
| Etofenamat
(Etofenamate),
czyli ester kwasu
tri-fluoro-metylo-fenylo-amino-benzoesowego, działa
przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Stosowany jest miejscowo w
formie kremu i żelu. Zalecany do zwalczania bólów
pourazowych, reumatycznych, postrzału, rwy kulszowej, stanów
zapalnych stawów, ścięgien, mięśni. W obolałe miejsce należy
wcierać lek (krem, żel 10%) lub spryskiwać aerozolem 10% kilka razy
dziennie. Kwas mefenamowy, czyli kwas N-(2,3-ksylilo)-antranilowy (Acidum mefenamicum), działa silnie przeciwbólowo, słabo przeciwzapalnie, przeciwgorączkowo i przeciw= reumatycznie. W ciągu dwóch godzin przenika z jelit do krwi. Jest inhibitorem cyklooksygenazy prostaglandynowej. Hamuje agregacje krwinek, wydłuża czas krwawienia. W ustroju ulega hydroksymetylacji i karboksylacji. Ulega eliminacji wraz z moczem i kałem. Nasila działanie leków przeciwcukrzycowych. Stosowany jest w bólach mięśniowych, kostnych, stawowych, w bólach zębów i bólach pozabiegowych. Wykazuje sporą toksyczność. Podrażnia przewód pokarmowy, uszkadza szpik kostny, wywołuje skórne wypryski, wzmaga objawy trądzikowe. Wywołuje zgagę, biegunki, nudności, bóle brzucha, niedokrwistość (hemolizuje erytrocyty). Uszkadza wątrobę i nerki. Nie wolno go podawać dzieciom, kobietom w ciąży i laktacji, chorym na wrzody i ze skazą krwotoczną, a także w niewydolności nerek i wątroby. Przedłuża krwawienia miesiączkowe, w związku z czym nie powinien być podawany w czasie menstruacji. Kwas mefenamowy podawany jest doustnie w dawce 500 mg 3 razy dziennie; doodbytniczo 500 mg 2 razy dziennie. Po tygodniu dawki doustne należy zmniejszyć do 250 mg 3 razy dziennie. Nie działa silniej niż salicylany. Produkowany jest w formie tabletek 250 i 500 mg, kapsułek 250 mg oraz czopków doodbytniczych 125, 250 i 500 mg. Kolejnym lekiem należącym do tej grupy jest kwas N-2,6-dichloro-m-tolilo-antranilowy, czyli kwas meclofenamowy (acidum meclofenamicum). Jest to substancja barwy pomarańczowej, w formie krystalicznej, rozpuszczalna w roztworach zasadowych. Hamuje syntezę prostaglandyn. Działa silniej przeciwzapalnie niż mefenamic acid. Stosowany głównie w bólach i stanach zapalnych stawów, kości i mięśni. Wzmaga działanie leków przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych. Może uczynnić chorobę wrzodową i podrażnić przewód pokarmowy. Działa hemolitycznie na erytrocyty, nasila trądzik. Wywołuje skórne zmiany rumieniowe i pokrzywkowe, świąd skóry, owrzodzenia w jamie ustnej. Jest jednak mniej toksyczny niż mefenemic acid. Acidum meclofenamicum stosowany jest doustnie w dawce 100 mg 3 razy dziennie. Nie należy go podawać dzieciom i kobietom w ciąży oraz karmiącym. Preparat handlowy ma postać kapsułek 50 i 100 mg. Kwas flufenamowy (acidum flufenamicum) obecnie jest stosowany miejscowo w zwalczaniu stanów zapalnych i bólu stawów, kości i mięśni. Produkowany w formie maści 3% i żelu. Preparat zaleca się wcierać 3-4 razy dziennie w chore miejsce. |