Gemmoterapia - Pączek - Gemma

 

Pączek - Gemma


Pączek Gemma to zawiązek pędu (łodyga, bulwa, kłącze) pokryty łuskowatymi liśćmi. Wewnątrz pączka mieści się stożek wzrostu (merystemy), czyli układ tkanki twórczej, z której powstają wszystkie tkanki (skórka, kora pierwotna, wiązki przewodzące, rdzeń). W pączku można więc zaobserwować zawiązki liści, kwiatów i zawiązki pączków bocznych.

Pączki to zawiązki przyszłych pędów w formie przetrwalnikowej. Umożliwiają przetrwanie stożków wzrostu przez niekorzystny okres, np. suszy, mrozu. Nowe pączki są organizowane przez rośliny w okresie wegetacji.

Wyróżniamy:

- pączki liściowe, z których rozwiją się liście;

- pączki kwiatowe, z których rozwijają się kwiaty;

- paczki mieszane, z których rozwijaja się kwiaty i liście;

- pączki szczytowe, które są strefą intensywnych podziałów komórek, dzięki czemu możliwy jest wzrost pędu;

- pączki kątowe (pachwinowe) znajdują się między liściami a łodygą;

- pączki śpiące - pączki będące w stanie spoczynku (uspienia), niekiedy wiele lat, które w razie uszkodzenia pączków głównych stanowią inicjację nowych pędów (liści, pędów dodatkowych);

- pączki przybyszowe tworzą się w węzłach i w międzywęźlach łodyg, korzeni i kłączy; zapewniają rozmnażanie wegetatywne.

Korzeń wzrasta na długość dzięki strefie wzrostu, która jest na wierzchołku korzenia. Mieści się tam stożek wzrostu zbudowany z tkanki twórczej. Nie zawiera liści łuskowatych. Wierzchołek korzenia nie jest więc pączkiem.

Rozwój pączków jest regulowany przez hormony roślinne (głównie auksyny).

Pączki mogą być odstające (odstają od pędów) i przylegające (przylegają do pędów). Pączki mogą być bezpośrednio osadzone na pędzie (pąki siedzące) lub osadzone na trzonku (np. olcha) . Wyróżnia sie także pączki ukryte (zagłębione w korowinie (robinia akacjowa) lub w pachwinach u nasady ogonków liściowych), np. u platanu

Liście łuskowate otaczające pączki są ułożone skrętolegle lub okółkowo. Czesto zawierają włoski i gruczoły wydzielające olejki eteryczne, woski, kutynę, żywice, gumy, gumożywice, rozmaite polisacharydy, śluzy. Substancje te pełnią dodtakową funkcję ochronną (np. czynnikami atmosferycznymi) i obronną (np. przed owadami). Komórki liści łuskowatych pączków zawierają rozmaite barwniki nadające określone zabarwienie pączkom (specyficzne dla gatunku, a nawet odmiany).

 

Pączki do celów leczniczych można zbierać w różnych fazach rozwoju:

- pączki szczelnie zamknięte'

- pączki lekko rozwarte i rozluźnione, ale bez widocznych liści lub płatków korony;

- pączki otwarte (widoczne są fragmenty młodych liści lub fragmenty elementów kwiatowych)

- pączki całkowicie rozwarte - zbieramy praktycznie  uwolnione młode liście lub młode kwiaty, ale do których przywierają w dolnej części liście łuskowate (łuski).

Zebrane pączki należy szybko przetworzyć: zamrozić, wysuszyć lub poddać ekstrakcji na świeżo.

Pączki można ekstrahować alkoholem etylowym (w warunkach domowych wystarczy wódka czysta) 40-60-70% na gorąco (alkoholatura stabilizowana - intrakt), alkoholem etylowym na zimno (nalewka), wodą na zmino (macerat), wodą na gorąco (odwar, napar), olejem winogronowym sojowym lub słonecznikowym na zimno (wyciąg olejowy) lub olejem na gorąco (wyciag olejowy stabilizowany). Sporadycznie pączki ekstrahuje się winem, octem (5-10%), czy też 50% roztworem gliceryny.

Pączki zawierają składniki czynne wrażliwe na światło i wysoką temperaturę suszenia, dlatego należy je suszyć w ciemnym miejscu, przewiewnym oraz w temperaturze pokojowej lub około 30-35 stopni C.

 

 

 

Dokument chroniony prawami autorskimi
dr H. St. Rozanski
Poznan-Krosno 2005
This web is powered by Ewisoft Website Builder